Yangın tüpü ile ilk müdahale, bir yangının büyümeden kontrol altına alınmasını sağlayan en kritik adımdır. Ancak eğitim eksikliği, panik ve yanlış uygulamalar nedeniyle küçük bir yangın bile hızla büyüyebilir. Bu nedenle yalnızca yangın tüpünü bulundurmak yeterli değildir; doğru kullanım bilgisi ve farkındalık şarttır.

Bu rehberde, yangın tüpü ile ilk müdahale sırasında en sık yapılan 10 hata detaylarıyla açıklanmakta, ayrıca okullarda, AVM’lerde, ofislerde ve fabrikalarda yapılan farklı hata türleri özel olarak ele alınmaktadır.

1. Hata: Yangının Sınıfını Bilmeden Müdahale Etmek

Yangınların farklı sınıfları vardır ve her sınıf için uygun tüp farklıdır.

Yaygın yanlışlar:

• Elektrik yangınına köpüklü tüple müdahale etmek
• Yağ yangınında su kullanmak
• Metal yangınlarına uygun olmayan tüp sıkmak

Doğru Uygulama:

Önce yangının türünü tespit edin:

• A sınıfı: Katı maddeler
• B sınıfı: Sıvı yanıcılar
• C sınıfı: Gazlar
• D sınıfı: Metaller
• F sınıfı: Yağ ve fritöz yangınları

2. Hata: Güvenli Mesafeyi Korumadan Çok Yaklaşmak

Panikle alevlere fazla yaklaşmak yanıklara ve tüpün etkisiz kalmasına neden olabilir.
Doğru mesafe: 1,5 – 2 metre.

3. Hata: Pimi Çıkarmayı Unutmak

Hızlı müdahale telaşıyla en temel adım unutulur: pimi çekmek.
Tüp sıkılmaz → yangın büyür.

Öneri: Eğitimin her aşamasında PASSS yöntemi tekrar edilmeli.

4. Hata: Alevlere Değil Alevin Köküne Sıkmak Gerektiğini Bilmemek

Alevlerin üst kısmına sıkılan söndürme maddesi işe yaramaz.
Hedef: Alevin çıktığı taban bölgesi.

5. Hata: Süpürme Hareketi Yapmamak

Sabit bir noktaya sıkmak etkisiz kalır.
Doğrusu: Sağa–sola geniş süpürme hareketleriyle müdahale etmek.

6. Hata: Rüzgâr Yönünü Dikkate Almamak

Rüzgâr ters yönde ise söndürme maddesi geri gelir.
Kullanıcı hem etkisiz kalır hem de boğulma riski oluşabilir.
Doğru pozisyon: Rüzgâr arkadan gelmeli.

7. Hata: Tüpün Basınç Göstergesini Kontrol Etmemek

Boşalmış ya da basıncı düşmüş tüpler çalışmaz.
İlk müdahale başarısız olur.

Basınç göstergesi:

• Yeşilde → Kullanılabilir
• Kırmızıda → Kullanılamaz

8. Hata: Tüpü Dikey Tutmamak

Yana yatırılan ya da ters çevrilen tüplerin verimi düşer.
CO₂ tüplerde tehlikeli şekilde elde donma bile görülebilir.

9. Hata: Yangının Boyutunu Yanlış Değerlendirmek

İlk müdahale yalnızca küçük yangınlarda yapılmalıdır.
Alevler çok hızlı yayılıyorsa veya tavan seviyesine yakınsa:

➡ Derhâl tahliye edilmeli
➡ 112 çağrılmalı

10. Hata: Eğitimsiz Birinin Müdahale Etmeye Çalışması

Yangın tüpü kullanmak basit görünse de refleks gerektirir.
Eğitimsiz bir kişi panikleyebilir ve yanlış tüp kullanabilir.

Sektörlere Göre Sık Yapılan Hatalar

Aşağıda dört farklı sektör için özel riskler ve sık yapılan hatalar incelenmiştir. Böylece içerik hem daha kapsamlı hem de farklı kurumlar için uygulanabilir hâle gelir.

Okullarda Yapılan Hatalar

Okullar, çocukların bulunması nedeniyle yüksek riskli alanlardır.

En sık yapılan hatalar:

• Öğretmenlerin yangın tüpü eğitimine katılmaması
• Öğrencilerin koridorlarda panik oluşturması
• Laboratuvar yangınlarına yanlış tüple müdahale
• Merdiven boşluklarına tüp konulması
• Tüplerin önünün sıklıkla eşyalarla kapatılması

Doğru uygulama:

• Kimya laboratuvarlarında CO₂ ya da kuru kimyevi toz bulunmalı
• Öğretmenlere yılda bir uygulamalı eğitim
• Koridorlarda geniş alan boşluğu bırakılmalı

AVM’lerde Yapılan Hatalar

AVM’ler kalabalık oldukları için doğru ilk müdahale çok kritiktir.

En sık yapılan hatalar:

• Güvenlik personelinin yangın sınıflarını bilmemesi
• Depolarda tüplerin malzemeler arkasında kalması
• Mutfak bölgelerinde yağ yangınına yanlış tüple müdahale
• Tahliye kapılarının kilitli veya kapalı olması

Doğru uygulama:

• F sınıfı yangınlar için yağ söndürücü bulundurulmalı
• Sıkı depolama düzeni sağlanmalı
• Güvenlik ekipleri yılda iki tatbikat yapmalı

Ofislerde Yapılan Hatalar

Beyaz yaka çalışanların bulunduğu ofislerde risk daha çok elektrik kaynaklıdır.

En sık yapılan hatalar:

• Elektrik panosuna köpüklü tüp kullanılması
• Çalışanların tüpün nerede olduğunu bilmemesi
• Tüplerin mobilya arkasına sıkıştırılması
• Kablo yoğunluğu nedeniyle yangının geç fark edilmesi

Doğru uygulama:

• Her katta CO₂ ve kuru kimyevi toz tüpleri bulunmalı
• Oryantasyon eğitimine yangın güvenliği eklenmeli
• Tüpler görünür alanlarda olmalı

Fabrikalarda Yapılan Hatalar

En yüksek riskli yerler: endüstriyel tesisler ve fabrikalardır.

En sık yapılan hatalar:

• Metal yangınlarına su veya uygun olmayan tüp sıkmak
• Kimyasal depolarda yangın türünün yanlış tespiti
• Makine operatörlerinin eğitim almaması
• Tüplerin basınç kontrolünün aksatılması
• Raf sistemlerinin tüplerin önünü kapatması

Doğru uygulama:

• D sınıfı yangınlar için özel toz tüpleri bulundurulmalı
• Kimyasal depolarda MSDS formlarına göre tüpler seçilmeli
• 3 ayda bir basınç kontrolü yapılmalı

Sonuç: Doğru İlk Müdahale Küçük Bir Yangını Felakete Dönüşmeden Durdurur

Yangın tüpü ile ilk müdahale, bilgi ve refleks gerektirir.
Bu rehberde ele alınan 10 kritik hata ve sektör bazlı örnekler, eğitimlerin daha etkili yapılması için yol gösterir.

Hem işyerlerinde hem kamu alanlarında düzenli eğitim, düzenli kontrol ve doğru ekipman yangın güvenliğinin temelidir.