Yangın güvenliği, ister kampüs ortamı olsun ister iş yeri, her bireyin temel düzeyde bilmesi gereken hayati bir konudur. Çünkü yangınlar genellikle beklenmedik şekilde meydana gelir ve ilk dakikalarda yapılan doğru hamleler, hem can kaybını hem de maddi zararları önemli ölçüde azaltır.
Bu nedenle yangın güvenliği eğitimlerinin düzenli, sistemli ve uygulamalı olması kritik öneme sahiptir. Eğitimin en önemli parçalarından biri ise yangın tüpü kullanımının doğru öğretilmesidir.
Peki bir yangın tüpü nasıl öğretilmeli? Hangi aşamalar izlenmeli? Eğitim sırasında nelere dikkat edilmeli? Gelin, adım adım inceleyelim.
1. Yangın Güvenliği Eğitiminin Temel Amacı Nedir?
Yangın güvenliği eğitimi, katılımcılara bir yangın anında hangi adımları atmaları gerektiğini öğretir. Bu eğitimde amaç;
- Panik oluşmasını önlemek,
- Doğru ekipman kullanımını kavratmak,
- Hızlı ve güvenli tahliye yöntemlerini öğretmek,
- Küçük çaplı yangınlara müdahale edebilme becerisi kazandırmaktır.
Ancak en kritik nokta, eğitimin sadece teoriden ibaret olmamasıdır. Yangın tüpü kullanımının uygulamalı olarak öğretilmesi, katılımcıların gerçek bir durumda daha soğukkanlı olmasını sağlar.
2. Eğitim Öncesi Hazırlık: Katılımcıların Bilinçlendirilmesi
Yangın tüpü kullanımını öğretmeden önce, katılımcıların temel kavramlara hâkim olması gerekir. Bu aşama, az ama etkili bilginin aktarıldığı kısa bir teorik bölümden oluşur.
Açıklanması gereken temel konular:
- Yangın üçgeni: Isı – Yakıt – Oksijen
- Yangın sınıfları (A, B, C, D, F)
- Hangi yangına hangi tüpün kullanılacağı
- Kuru kimyevi toz, CO₂ ve köpük tüplerin farkları
- Yangın tüpü üzerindeki etiket ve kullanım talimatları
Bu kısa bilgilendirme, uygulama kısmında katılımcıların ekipmanı daha bilinçli kullanmasını sağlar.
3. Yangın Tüpü Kullanımının Öğretilmesinde PASSS Kuralı
Dünya genelinde kabul gören ve uygulaması çok kolay olan bir yöntem vardır: PASSS yöntemi.
Bu yöntem, yangın söndürücü kullanımındaki dört temel adımı akılda kalıcı hâle getirir.
PASSS Açılımı:
- P – Pimi Çek: Yangın tüpünün emniyet pimi çıkarılır.
- A – Ağızlığı Yönlendir: Hortum veya ağızlık yangına doğru çevrilir.
- S – Sık: Kolaya basılarak söndürme maddesi sıkılır.
- S – Süpürerek Uygula: Alevlerin tabanına doğru sağa–sola süpürme hareketi yapılır.
- S – Sabit Mesafe Koru: Tüp, güvenli bir mesafeden kullanılır (genellikle 1,5 – 2 metre).
Bu yöntemin eğitim sırasında tekrar tekrar uygulanması, öğrencilerin ve çalışanların süreci oturtmasını sağlar.
4. Uygulamalı Eğitim: En Etkili Öğretme Yöntemi
Yangın tüpü kullanımının öğretiminde en kritik bölüm uygulama kısmıdır.
Teori, ancak pratikle desteklendiğinde kalıcı olur.
Uygulamalı eğitimde ideal süreç:
- Eğitmenin doğru kullanımı göstermesi
Katılımcılar önce eğitmeni izler. Böylece adımlar görsel olarak pekişir. - Her katılımcının teker teker tüpü kullanması
Sadece seyretmek yeterli değildir. Her birey kendi başına tüpü çalıştırmalıdır. - Gerçek veya simülasyonlu ateş ortamı kurulması
- Güvenli bir açık alan
- Kontrollü ateş kazanı veya simülasyon sistemi
- Eğitim tüpleri (boşaltılabilir tüpler)
- Eğitmenin anında geri bildirim vermesi
Katılımcı tüpü kullanırken yapılan hatalar hemen düzeltilir:- Çok yakından sıkmak
- Havaya sıkmak
- Alev yerine duman bölgesine yöneltmek
- Süpürme hareketini unutmamak
Bu dört aşamalı pratik süreç, eğitimin en etkili kısmıdır.
5. Eğitimde Güvenlik Kuralları: Öncelik Her Zaman Can Güvenliği
Yangın tüpü kullanımını öğretirken bazı güvenlik kurallarının asla ihlal edilmemesi gerekir.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Tüpün basınç göstergesi kontrol edilmelidir.
- Katılımcıların ateşe çok yaklaşmasına izin verilmemelidir.
- Rüzgâr yönü mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
- Eğitim alanında yanıcı maddeler bulunmamalıdır.
- Tüplerin boşaltılması sırasında eldiven ve gözlük kullanılması önerilir.
Bu önlemler hem eğitmen hem katılımcılar için güvenli bir ortam yaratır.
6. Eğitim Sonrası Ölçme-Değerlendirme
Bir yangın güvenliği eğitiminin başarılı olup olmadığını anlamak için kısa bir ölçme-değerlendirme yapılabilir.
Önerilen yöntemler:
- 5–10 soruluk mini test
- Uygulamalı performans değerlendirmesi
- Katılımcı geri bildirim formu
- Eğitim sonunda kısa tekrar ve soru-cevap
Bu aşama, hem eğitimin kalitesini hem de katılımcıların hazır oluş seviyesini anlamak için önemlidir.
7. İşyerleri ve Kampüsler İçin Ek Tavsiyeler
Yangın güvenliği eğitimi, tek seferlik bir program olmamalıdır. Düzenli tekrar ve gelişim gerektirir.
Öneriler:
- Yılda en az bir kez hatırlatma eğitimi
- Yangın tatbikatlarının planlanması
- Bina içindeki yangın tüplerinin periyodik kontrolü
- Bodrum, otopark ve depolarda ekstra ekipman bulundurulması
- Yeni başlayan her personel için oryantasyon eğitimi içinde yer alması
Kampüslerde ise öğrenci kulüpleri ve yurt görevlileri için ek oturumlar düzenlenebilir.
Sonuç: Doğru Eğitim Hayat Kurtarır
Yangın güvenliği eğitimi, hem bireysel hem kurumsal sorumluluğun bir parçasıdır.
Özellikle yangın tüpü kullanımı, doğru şekilde öğretilmediğinde etkisiz kalabilir veya daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle eğitimlerin:
- Uygulamalı,
- Sistemli,
- Doğru ekipmanlarla,
- Profesyonel eğitmenler eşliğinde
yapılması şarttır.
Doğru öğretilen bir yangın tüpü kullanımı, bir felaketin büyümesini engelleyecek en hızlı adımlardan biridir.









